Drukarnia i tablica „Płomień”

Historia miejsca

Poznaj historię zawierciańskiego „Płomienia” i budynku dawnej Szkoły Handlowej. Szkoła Handlowa jako idealna przykrywka W okresie międzywojennym w tym charakterystycznym gmachu działała Szkoła Handlowa i Gimnazjum Kupieckie. Tuż przed wybuchem wojny, w czerwcu 1939 roku, placówka zyskała pełne uprawnienia szkoły państwowej, stając się elitarną kuźnią kadr dla lokalnego handlu i gospodarki. Gdy we wrześniu 1939 roku hitlerowskie Niemcy zajęły Zawiercie, polskie szkolnictwo średnie zostało oficjalnie zlikwidowane. Jednak nauczyciele, harcerze z lokalnego Hufca ZHP oraz starsza młodzież nie zamierzali składać broni.

Pod osłoną murów szkoły zawiązali niepodległościowe stowarzyszenie o wymownej nazwie „Płomień”. Gmach ten, błyskawicznie stał się wielofunkcyjnym centrum operacyjnym: • Podziemna redakcja: W ścisłej tajemnicy przygotowywano, przepisywano i drukowano tu nielegalne biuletyny informacyjne. Przynosiły one mieszkańcom Zawiercia rzetelne wiadomości z frontów i podtrzymywały wiarę w zwycięstwo. • Fikcyjne dokumenty: Szkoła, działając na granicy ogromnego ryzyka, masowo wystawiała dokumenty potwierdzające zatrudnienie lub naukę. W ten sposób uratowano setki młodych zawiercian przed przymusowymi wywózkami na ciężkie roboty w głąb III Rzeszy.

• Akcje charytatywne: Mimo wojennej biedy, wewnątrz struktur organizowano zbiórki żywności i odzieży dla najuboższych oraz wysyłano paczki pomocowe dla polskich jeńców wojennych w oflagach i stalagach. Czarny wrzesień 1940 roku Działalność „Płomienia” była solą w oku okupanta. Niemiecka tajna policja (Gestapo) zaciekle tropiła ślady konspiracji. Finał okazał się tragiczny. 18 września 1940 roku Niemcy przeprowadzili masowe, brutalne aresztowania. W ciągu kilkunastu godzin zatrzymano około 120 osób – niemal całe serce organizacji.

Nauczyciele, nastoletni uczniowie i instruktorzy harcerscy zostali poddani ciężkim przesłuchaniom, a następnie wywiezieni do obozów koncentracyjnych (w tym KL Auschwitz oraz Mauthausen-Gusen). Większość z nich zapłaciła za swoją miłość do Ojczyzny najwyższą cenę, ponosząc śmierć w obozowych barakach. Nowa Tablica Pamięci – strażnik lokalnej tożsamości Pamięć o tamtych wydarzeniach nigdy w Zawierciu nie zgasła. Tradycję „Handlówki” przejął bezpośrednio dzisiejszy Zespół Szkół Ekonomicznych, którego społeczność od dekad dba o to, by historia rówieśników z 1940 roku była żywa.

Pierwsza, historyczna tablica upamiętniająca ofiary „Płomienia” została ufundowana przez społeczeństwo Zawiercia w 1964 roku. Została ona wmurowana i uroczyście odsłonięta na fasadzie budynku W ostatnim dziesięcioleciu odsłonięto nową tablicę pamięci ofiar organizacji „Płomień”. Nowy obelisk, pozbawiony dawnych narzuconych naleciałości ideologicznych, wymienia z szacunkiem tych, którzy zginęli za wolną Polskę.